HomeBanking ExpertFinancial HistoryWeblogs 2001-2011List of publicationsMy Music
Simon Lelieveldt
Banking and Payment Expert - Financial History Guide - Amsterdam
Ontwikkeling betalingsverkeer in de 20e eeuw
De ontwikkeling van het girale betalingsverkeer in Nederland in de 20e eeuw
Promotie-onderzoek Simon Lelieveldt

Kern van het onderzoek is een analyse van de ontwikkeling van het girale betalingsverkeer in deze eeuw. De analyse geschiedt vanuit een speltheoretisch begrippenkader. Daarnaast zal een bedrijfskundige benadering gehanteerd worden om om recht te doen aan de grote diversiteit van invalshoeken die van belang is (monetair, maatschappelijke, technisch, juridisch) voor de marktpartijen. Het doel van het onderzoek is hierbij om alternatieve hypotheses te formuleren welke het verloop van een sleutelmoment (‘formative events’) in de ontwikkeling van de sector zouden kunnen verklaren. Een voorbeeld van zo’n sleutelmoment is de oprichting van de Postcheque en Girodienst in 1918. Andere potentiële sleutelmomenten (een selectie moet nog plaatsvinden) zijn in de lijst hieronder weergegeven.

De opzet van het onderzoek zal bestaan uit literatuurstudie en archiefonderzoek, aangevuld met gestructureerde interviews met de bij sleutelmomenten betrokken personen/functionarissen. De medewerking van diverse private instellingen (banken) is hierbij een gewenst, doch niet noodzakelijk uitgangspunt.


Lijst met sleutelmomenten in de evolutie van het betalingsverkeer in Nederland
-vanaf 1900 actieve stimulering giroverkeer door centrale bank
-oorlog 1914: geld niet aangehouden als prolongatie maar als giraal tegoed
-oprichting PCGD in 1918
-reorganisatie PCGD met steun DNB in 1922
-concentratiegolf bankinstellingen 1920-1930
-wet op de gemeentegiro’s (1935)
-tweede WO ; herinrichting banktoezicht langs expliciete segmenten
-strijd om de spaarmarkt in 1960; begin branchevervaging
-giralisering van salarisbetalingen
-tweede concentratiegolf instellingen 1955-1965
-oprichting bankgirocentrale (BGC) 1967
-invoering betaalcheque(s) / girobetaalkaart 1967 / 1971
-akkoord over rente op betaal- en girorekeningen 1970
-ontwikkeling nbc 1975-1998
-invoering credit cards (Eurocard) 1980
-privatisering Postbank 1986
-sluiten vestigingen, invoering home-banken, later uitbouw telefonisch kanaal (85-94)
-derde concentratiegolf banken 1990-1995
-reorganisatie banksector (van College van Overleg naar NVB) 1986
-invoering geldautomaten 1987-nu
-vaststelling overheidsstandpunt (zowel europees als nationaal) m.b.t. retail betalingsverkeer 1987
-invoering betaalautomaten (Beanet) 1991-nu
-tarifering (efficiency en kosten aspecten) 1993-1997
-oprichting Interpay (fusie BGC etc) 1994
-invoering chipkaart 1995-nu
-overheidsregels en standpunten m.b.t. elektronisch geld en TTP’s (BIS, G-10, ECB, EC).
-electronic commerce  1997-nu
-overgang naar de euro (giraal)
-millenium overgang
-overgang naar de euro (chartaal)

PhD Research on Payments
Ontwikkeling betalingsverkeer in de 20e eeuw
References / Literatuur